असार १५ र कृषि–पर्यटन

आज असार १५ धान उत्पादनमा वृद्धि, खाद्य सुरक्षा, आत्मनिर्भरता र समृद्धि भन्ने नाराको साथ देशभर १८ औँ राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाइँ महोत्सव २०७८ मनाइँदै छ । कोरोना भाइरसको महामारीका कारण यो वर्ष पनि मेला महोत्सव गरेर रोपाइँ भने हुने छैन । किसानले आफ्नो नियमित दैनिक जस्तै गरेर धान रोपेर धान दिवस मनाउँदै छन्।

विश्वमा खाने मुख बढ्यो । उत्पादन पनि त्यही अनुसार बढाउन चुनौती छ । यसैले विश्वभर कृषिको नयाँ अध्ययन अनुसन्धान भइरहेको छ। विश्वका धेरै देशका विश्वविद्यालयका विद्यार्थी विभिन्न देशको कृषि प्रणालीको अध्ययन अनुसन्धान गर्न जाने क्रम पछिल्लो समयमा बढेको छ । विश्वका अरू देशमा के कसरी कृषि कर्म हुँदै आएको छ भन्ने विषय युवाकालागि नयाँ अध्ययन र खोजको विषय बन्दै गएको छ । यसैले पोखरामा कोरोना सङ्क्रमण अघि हुँदै आएका रोपाई महोत्सवमा अमेरिका,जापान, जर्मन लगायत विभिन्न विश्वविद्यालयका विद्यार्थी सहभागी हुँदै आएका थिए।

कोरोना सङ्क्रमणसँगै असारे महोत्सव गत दुई वर्ष देखि रोकिएको छ । सामान्य अवस्थामा नेपालका गाउँ गाउँमा विभिन्न देशका युवा पर्यटक पुगेर होमस्टेमै बसेर नेपाली किसानसँगै खेती कर्ममा जुट्ने र अध्ययन गर्ने गर्दथे । पोखरा ३१ बेगनासका किसान सूर्य अधिकारीको कृषि फर्ममा पर्यटक अध्ययन गर्न पुग्थे । उनैको घरमा बसेर कफी लगायतका खेतीबारे अध्ययन गर्थे।

कास्कीको अन्नपूर्ण गाउँपालिकाको ढिकुरपोखरीमा पनि कफी खेतीको अध्ययन गर्न पर्यटक पुग्थे । यसै गरी व्यावसायिक रूपमा बनेका रिसोटमा पनि भैँसी पालेर , अर्ग्यानिक खेती गरेर पर्यटकलाई कृषि कर्मका बारेमा अध्ययन अनुसन्धान गर्न सिकाउने विद्यालय बन्ने क्रम सुरु भएको छ । पोखराको पामेबाट ४५ मिनेट हिँडेर पुगिने ब्याक टु नेचर रिसोटले यो सुविधा दिँदै आएको छ । त्यहाँ बस्ने पर्यटकले आफै घाँस काट्ने, भैँसी दुहुने देखि खेतीपाती समेत गर्थे । यसरी गाई फार्म, व्यावसायिक माछा पालन, मौरी, अर्ग्यानिक तरकारी तथा च्याउको पकेट क्षेत्र बिस्तारै कृषि –पर्यटनको रूपमा विकास हुँदै गएका छन् ।

यति बेला कोरोना सङ्कटका कारण पर्यटन उद्योग ठप्प छ । पर्यटन उद्योग सङ्कटमा छ । असार १५ मा पोखरामा पोखरा पर्यटन परिषद्ले बर्सेनि पर्यटकलाई लक्षित गर्दै रोपाई महोत्सव गर्दै आएको थियो । सन् २०१९ मा पोखराको बिरौटा फाँटमा १६ औँ असारे महोत्सव भएको थियो । त्यसपछि भने कोरोना सङ्क्रमणका कारण विश्व पर्यटन बजार नै ठप्प छ । मानिस एक अर्को नजिक जान पनि डराउने अवस्था छ । भेला जमघट हुन डराउने अवस्था छ ।

कोरोना सङ्क्रमणका दोस्रो लहर सँगै वैशाख १५ गते देखि सरकारले पूर्ण लकडाउन लगाएको छ । असार १५ आजकै दिन देखि लकडाउन थप खुकुलो भएको छ । सरकारले सार्वजनिक सवारी साधन पनि जोरबिजोर गरेर चलाउन पाउने व्यवस्था गरेको छ ।

१८ औँ राष्ट्रिय धान दिवस तथा रोपाई महोत्सव २०७८ मा पोखरा पर्यटन परिषद्ले आयोजना गरेको १६ औँ रोपाई महोत्सवलाई फर्केर हेरौँ । यसरी पर्यटक रमाएका थिए ।

फाइल तस्बिरहरु : कृष्णमणि बराल