संयुक्त राष्ट्रिय जलवायु सम्मेलन र नेपालकाे प्रतिबद्धता


     नेचर न्युज    
     कार्तिक १७ गते २०७८ मा प्रकाशित


संयुक्त राष्ट्रिय जलवायु सम्मेलन कोपा—२६ मा प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले सम्बोधन गर्दै जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालका हिमाल, हिमनदी पग्लिदा हुने जोखिमका विषय उठाए ।

पर्वतीय भेगमा हिमनदी पग्लिनु नेपाललाई मात्र जोखिममा पार्ने कुरा नभएर तटीय क्षेत्रमा रहेका देशहरुले पनि समस्या भाेग्नु पर्ने विषय पनि उठाए । नेपालका हिमनदी पग्लँदा समुन्द्रको सतह बढ्ने र टापु देशहरुको अस्तित्व नै संकटमा पर्न सक्ने उनकाे भनाइ थियाे । यसरी प्रधानमन्त्री देउवाले हिमनदी पग्नु साझा समस्याको रुपमा व्याख्या गर्दै यसै अनुसार सम्बोधन गर्नु पर्ने बताए ।

प्रधानमन्त्री देउवाले उठाएका विषय आउँदा दिनहरुमा ठूला देशहरुले कति महत्व दिन्छन् । यसैले जलवायु परिवर्तनले नेपालीमा पछिल्लो समयमा बढ्दो प्राकृतिक प्रकोप न्यूनिकरण गर्न नेपालले ठूला देशबाट पाउनु पर्ने क्षतिपूर्तिको निधारण हुने छ । विश्वका नेताहरुको ध्यान आकृष्ट भएनभएको पनि नेपाले पाउने प्राथामिक्ताबाट पुष्टि हुने छ ।

यस्ता सम्मेलनमा ठूला प्रतिवद्धना जनाइन्छन् तर कार्यान्वयन नहुने समस्या छ । यस अघिका सम्मेलनमा जनाइएका प्रतिवद्धता पनि काार्यन्वयन भएका छैनन् । प्यारिस सम्मेलनका भएका वाताहरु व्र्षौ बितिसक्दा पनि त्यसको कार्यान्वयनमै चुनौति देखिएको छ । विश्व नेताहरुले विश्व सम्मेलन अघि जलवायु परिवर्तनका मुद्धाको विषयमा उठेका बहसका कारण दबापमा परेर र प्रतिबद्धता जनाउँछन् । सम्मेलन पछि कायान्वयन पक्षमा जोड नदिएको देखिन्छ ।

तापक्रम थोरै बढ्दा पनि हिमाली क्षेत्रमा उथलपुथल हुनसक्ने चेतावनी वैज्ञानिकहरुले दिदै आएका छन् । धनी राष्ट्रहरुले यस विषयलाई नजरअन्दाज गरिरहेका छन् । प्रधानमन्त्री देउवाले जलवायु परिवर्तन न्यूनिकरणकालागि नेपालले के गर्न सक्छ भन्ने आकडा सम्मेलनमा पेस गरे । सन् २०४५ सम्ममा नेपालको कार्बन उत्सर्जन शून्य समान हुने मत्वाकाङ्क्षी उद्द्देश्य सुनाए । वनको कुल हिस्सा ४५ प्रतिशत पु¥याउने उद्देश्य प्रस्तुत गरेका छन् । यस्तै सफा नवीकरणीय उर्जाको भाग पनि कुल उर्जाको १५ प्रतिशत पु¥याइने दाबी छ ।

मिथेन ग्यास उत्सर्जनलाई व्यापक रुपमा कटौत ीगर्ने र जलवायु परिवर्तनको प्रक्रियालाई कम गर्ने योजनालाई संयुक्त राष्ट्रसंघीय जलवायु सम्मेलनमा घोषण गरिएको छ । कार्यान्वयन पक्ष भने के हुने हो यसको बहस पनि संगसंगै उठेको छ । करिब १ सय देशहरुले गरेको उक्त प्रतिवद्धनालाई अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडनले उपलब्धि हासिल गर्नसक्ने प्रतिबद्धताको रुपमा लिएको बताएका छन । प्रतिबद्धामा सन् २०३० सम्ममा तापमान बढाउने मुख्य ग्यासलाई ३० प्रतिशतले घटाउने विषय उल्लेख छ । विश्वमा सबैभन्दा धेरै मिथेन उत्सर्जन गर्ने मुख्य देश चीन, रुस, भारत, अमेरिका लगातका देशले प्रतिवद्धता अनुसार व्यवहारमा अघि बढ्ने छन त ? यसैमा यसको सफलता भरपर्ने छ ।