सिमसार

अन्नपूर्ण हिमालको काखमा रहेको फेवातालको उत्पत्तिको इतिहास निकै रोचक छ। यसको वैज्ञानिक इतिहास खोज्न करिब १२ हजार वर्ष अघिसम्म पुग्नुपर्छ। आज सेती नदी जुन गहिरो खोँचमा बगिरहेको छ, त्यही स्थान कुनै समय पोखराको सतह थियो। त्यस बेला अन्नपूर्ण क्षेत्रमा रहेका हिमताल फुटेपछि सेतीमा पटक–पटक भीषण बाढी आयो। ती बाढीले विशाल परिमाणमा ढुङ्गा, माटो र गेग्र्यान बगाएर पुरानो भूभाग पुरिदिए र अहिलेको पोखरा उपत्यकाको भू–बनोट तयार भएको विभिन्न अध्ययनले देखाएका छन्। त्यसै क्रममा खोलाहरू थुनिए, गहिरा भागमा पानी जम्यो र तालहरू… पुरा पढौ

यो तस्बिरमा देखिएको पानी भएको क्षेत्र फिर्केखोला हो । यही खोलाको पानी बग्ने जमिन समेत अतिक्रमणमा परेपछि पोखरा महानगरपालिकाले यहाँ बनेका संरचना आइतबारदेखि भत्काउन सुरु गरेको छ । फिर्केखोला अतिक्रमणमा मात्र परेको छैन । प्रदूषणको चपेटामा पनि परेको छ ।पोखराको मुख्य बजार भएर बग्ने फिर्केखाला बजारको फोहोर र खोलावरपरको बस्तीको फोहोर थेग्न नसकेर दुर्गन्धित बनेको छ । दुई दर्शक अघि सम्म स्थानीय नुहाउने, पानी समेत पिउन प्रयोग हुने खोला अतिक्रमण गरेर बस्ती बस्ने क्रम बढ्नुको साथै पोखरा बजारको ढल र… पुरा पढौ

पोखरा महानगरपालिकाले फेवाताल किनार पोखरा १८ खापौदी क्षेत्रका ६५ मिटर मापदण्डभित्र बनेका संरचनामा डोजर चलाएको छ। फेवाताल अतिक्रमणविरुद्ध चासो नदिएको आरोप लागिरहेका बेला सरकारले मापदण्डविपरीतका संरचना हटाउन सुरु गरेको हो।नियुक्त भएलगत्तै प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले पोखराका मेयर धनराज आचार्यलाई फोन गरी फेवाताल अतिक्रमणविरुद्ध तयारी सुरु गर्न आग्रह गरेका थिए । प्रधानमन्त्रीको आग्रहपछि पोखरा महानगरले विगतमा भएको सर्वोच्चको फैसला समेत कार्यान्वयनको काम सुरु गरेको हो । फेवाताल किनारको वाटर फ्रान्ट रिसोर्टमा पनि महानगरपालिकाले डोजर चलाएर स्वीमिङ पुल भत्काएको छ। माइकिङ गरेर मापदण्डभित्रका… पुरा पढौ

पानी बिना सजीव प्राणीको कल्पना पनि गर्न सकिँदैन । पृथ्वी जीवनकालागि अद्भुत र महत्त्वपूर्ण हुनु नै पानी हुनुका कारण हो । यसैले पानी जीवन हो ।पृथ्वीमा रहेका पानीका स्रोत सिमसार यस कारणले मानिका लागि मात्र होइन सम्पूर्ण प्राणी जगतका लागि महत्त्वपूर्ण छ । पानीको शुद्धीकरण, मानवीय स्वास्थ्य र पर्यावरणीय सन्तुलनका लागि सिमसारले योगदान दिइरहेको छ । यसैले पानी शुद्धीकरणको लागि  सिमसारको महत्त्वपूर्ण भूमिका रहेको छ । छिपछिपे पानी दलदल, धाप, मूलबाट बगेर शुद्धीकरण हुँदै थोपा थोपा पानी मिसिएर ताल बनेको हुन्छ… पुरा पढौ

गलकोट : बिहीबार रातको ठिक १२ बजेको थियो । कालीगण्डकी किनारमा रहेको राजमार्ग पोखरा–मालढुङ्गा र मालढुङ्गा– बेनी सडकमा सवारी गुड्न बन्द भइसकेका थिए । कालीगण्डकी आफ्नै बेगले बगिरेहको थियो, जताततै सुनसान थियो । नागरिक निद्रामा मस्त थिए ।         यही समयमा बागलुङ र पर्वत जोड्ने लामो झोलुङ्गे पुलमुनिको राजाको बगर भएर दुईवटा जेसिभी कालीगण्डकी नदीमा ओर्ले । दिनभर आफ्नै गतिमा बगेको कालीगण्डकीलाई रातमा बिथोलिन खोजिन्छ । कालीगण्डकी सभ्यता, कालीगण्डकी डाइभर्सन र चुरे अहिले जोडतोडले उठेको विषय हो। अन्य स्थानमा कालीगण्डकी दोहन… पुरा पढौ

रारा ताल संरक्षण गर्न  सरकारले २०३२ सालमा रारालाई राष्ट्रिय निकुञ्ज घोषण गर्यो । तालसँगै जोडिएका रारा र छाप्रुका करिब २ सय घर धुरी परिवारलाई २०३५ सालमा बस्ती छोड्न लगाइयो र अन्यत्र बस्ने व्यवस्था मिलाइयो ।  ताल र त्यहाँका वन्यजन्तु संरक्षण गर्न यसरी तत्कालीन सरकारले रारालाई राष्ट्रिय निकुञ्ज घोषण गरेपछि स्थानीयले पुस्तौँदेखि बस्दै आएको आफ्नो थातथलो छोडे । सरकारको एउटा निर्णयले स्थानीयले आफ्नो संस्कृति, जनजीवनसँग जोडिएका प्यारो थलो मात्र होइन पुस्तौँदेखि आफ्ना पुर्खाको रगत पसिना सिञ्चित थातथलो छोड्न बाध्य भएका थिए… पुरा पढौ

फेवाताल पुरिनबाट जोगाउन बनाइएको सिल्टेसन ड्याम बाढीले बगाएको छ । फेवातालको मुहान पोखरा २३ हर्पन खोलामा एक वर्ष अघि बनेको ड्याम बुधवार राति भत्केको हो । ड्याम भत्केपछि खोला ठूलाखेतको बस्ती नजिकै भएर बगेको छ । ड्याममा थुप्रिएको गेगर, कमेरो लगायत बाँध भत्केपछि हर्पन खोला हुँदै तालमा थुपारेको छ । तालको मुहान क्षेत्रमा गएको पहिरो पनि खोला हुँदै तालमा मिसिँदा फेवा हिलाम्य भएको छ । तालको मुख्य खोला हर्पन, अधेरी खोला, बेतयानी खोला लगायतका खोला हुँदै मुहान क्षेत्रमा वर्षा याममा गएको पहिरो तालमा… पुरा पढौ

रामसार क्षेत्रमा सूचीकृत पोखराको फेवाताल प्राकृतिक र मानवीय व्यवहारका कारण साँगुरिँदै गएको छ। वर्षा याममा ठुलो परिमाणमा गेग्र्यान, कमेरो र माटो थ्रुप्रिंदै जाँदा ताल सङ्कटमा पर्दै गएको छ । जलाधार क्षेत्रमा जाने पहिरो खहरे खोला हुँदै तालको मुख्य स्रोत हर्पन खोलामा मिसिएर तालमा थुप्रिन्छ। तालको गहिराइ पनि तीव्र रूपमा कम हुँदै गएको छ।  फेवातालको मुहानबाट तालमा प्रत्येक वर्ष एक लाख ४२ हजार मेट्रिक टन गेग्र्यान थुप्रिँदै आएको विभिन्न अध्ययनले देखाएको छ। समय श्रृखला विश्लेषणबाट यो अवस्था देखिएको हो। नापी विभागको… पुरा पढौ

कास्की: फेवाताल पुरिनबाट जोगाउन निर्माण भएका तालको मुहानका ४ वटा सिल्टेसन ड्याम २४ वर्षकालागि निजी कम्पनीलाई ‘सार्वजनिक निजी साझेदारीअनुसार दिने पोखरा महानगरपालिकाको निर्णय स्थानीयले विरोध गरेका छन्।  सिल्टेसन ड्याम सरोकार समितिका सहसंयोजक बिष्णु दहालले सिल्टेसन पोखरी मर्मत, सम्भारको नाममा यहाँको खोला दोहन गर्ने गरी महानगरपालिकाले २४ वर्ष सम्म निजी कम्पनीलाई दिने निर्णय मान्य नहुने बताए। सम्झौतामा सिल्टेसन ड्यामको साथै यहाँका सबै खोलाबाट गिटी, बालुवा, ढुङ्गा उत्खनन गर्ने गरी सम्झौता भएकोले बस्ती र ताल नै जोखिम हुने गरी भएको सम्झौता मान्य… पुरा पढौ

मानव सभ्यताको विकास नै नदी, खोला किनारबाट भएको हो। मानिसको सभ्यता मात्र होइन सिमसार जैविक विविधताको घर हो। सिमसारमा विभिन्न प्रजातिका वनस्पति पाइन्छन् । सिमसार मानिसकालागि स्वस्च्छ पानीका स्रोत हुन् । चराचुरुङ्गीदेखि विभिन्न प्रजातिका जलचरको वासस्थान पनि हाे । यसैले सिमसार नासिँदा जैविक विविधताको घर नष्ट हुने र वातावरणमा पनि खलल पुग्ने सिमसारविद  डा. शलु अधिकारी बताउँछिन्। सिमसार क्षेत्रबाट छानिएर शुद्ध पानी नदी, खोला र तालमा पुग्छन्। यसरी सिमसारले हाम्रो मिर्गौलाले शरीरलाई हानी गर्ने पदार्थलाई फाली सफा शुद्ध रगत मुटुमा… पुरा पढौ