निपाह संक्रमण बढ्यो जोखिम

कोरोना कहरपछि फेरि अर्को भाइरसको महामारी फैलन जोखिम बढेको छ । सन् २०१९ मा चीनबाट फैलिएको कोरोनाले धेरैको ज्यान जानुको साथै विश्व अर्थतन्त्रमा नै असर परेको थियो । सन् १९९८ मा पहिलो पटक देखापरेको प्राणघातक निपाह भाइरसको संक्रमण हालै नेपाल नजिकै भारतको पश्चिम बंगालमा देखिएपछि नेपालमा पनि निपाह भाइरस संक्रमणको जोखिम बढेको हो ।

संक्रमण देखिए संगै पूर्वी र दक्षिण एसियाको विभिन्न देशमा उच्च् सतर्कता अपनाउन थालिएको छ । निपाह भाइरस नफैलियोस् भनेर नेपाल, भारत र पूर्वी एसियाका विभिन्न देशले विमानस्थल तथा नाकामा निगरानी बढाएका छन् ।

कसरी हुन्छ निपाह भाइरस संक्रमण ?

सुँगुर र फल खाने चमेरोबाट अन्य जनावरमा सर्ने यो भाइरस सन् १९९८ मा मलेसियामा निपाह भन्ने गाउँमा सुँगुर पालक किसानहरुमा देखिएको थियो । यो भाइरस सिंगापुरमा समेत फैलिएको थियो । निवाह संक्रमणका कारण सय जना मानिसको ज्यान गएको थियो ।

माहामारी फैलिन नदिन त्यहाँको सरकाले त्यतीबेला करिब १० लाख सुँगुर नष्ट गर्न बाध्य भएको थियो । जसका कारण किसानको ठूलो आर्थिक क्षति भएको थियो । सन् २००१ देखि निपाह भाइरसले बंगलादेशमा पनि असर पर्दै आएको छ । निपाह भाइरस संक्रमणका कारण त्यसयता बंगलादेशमा एक सयभन्दा बढी संक्रमितको ज्यान गइसकेको बिबिसीले उल्लेख गरेका छ । बंगलादेश संगै जोडिएका छिमेकी भारतको पश्चिम बंगालमा निवाह संक्रमण पटक पटक देखिएको छ । नेपालसँग सीमा जोडिएको भारतको पश्चिम बंगालको एक अस्पतालमा हालै दुई स्वास्थ्यकर्मीलाई यो संक्रमण देखिएपछि नेपालमा पनि संक्रमण फैलन त्रसा बढेको हो । निपाह भाइरस संक्रमितको मृत्युदर ४० देखि ७५ प्रतिशतसम्म पाइएको छ । जुन कोरोनाको भन्दा बढी हो ।

निपाह भाइरस संक्रमणविरुद्ध लड्ने खोप र औषधि अझै पनि बनेको छैन् । यसैले अझै चिन्ता बढेको हो । विश्व स्वास्थ्य संगठनले कुनै खोप र औषधि नभएको निपाहलाई कोभिड र जिकाजस्तै महामारी फैलाउन सक्ने रोगहरुको सूचीमा राखेको छ ।

निपाह भाइरस सुँगुर वा फल खाने चमेरा जस्ता पशुपंछीबाट मानिसमा सरेको पाइएको छ । मानिसको शरीरबाट निस्कने तरल पदार्थ वा जुठो वा त्यसबाट संक्रमित खानाबाट सर्ने गरेको पाइएको हो । त्यसैले चमेराले खाएका जुठो फलबाट पनि मानिसमा सरेको हुन सक्ने स्वास्थ्य क्षेत्रमा विज्ञ बताउँछन् । नेपालका वनजंगलमा यस्ता चमेरा प्रशस्त पाइने हुँदा तिनीहरुले यो भाइरस फलफूलमा छाड्न सक्ने भएकोले यस तर्फ सचर्क हुनु पर्ने बताइएको छ ।

लक्षण

निपाह भाइरस मानिसको शरीरमा आएपछि त्यसबाट संक्रमण देखिन ४ देखि १४ दिन लाग्ने स्वास्थ्य क्षेत्रका अधिकारीले बताएका छन् । कतिपय अवस्थामा कुने पनि लक्षण नदेखिइकन बिरामी सिकिस्त पनि हुने गरेको जनाइएको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठानका अनुसार अधिकांश बिरामीलाई ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने, वाकवाक लाग्ने र बान्ता हुन जस्ता सुरुआती लक्षण देखापर्छ । अवस्था बिग्रिन थालेपछि बिरामीलाई सास फेर्न गाहे हुने घातक इन्सेफलाइटिस भएर गिदी सुन्निने जस्ता लक्षण देखापर्छन ।

रोकथाम र उपचार

विश्व स्वास्थ्य संगठनले निवाह संक्रमणबाट जोगिन मानिसलाई चमेरा र बिरामी जनावरबाट टाटा रहन सुझाएको छ । यस्तै गरी फफूल राम्रोरी धोएर र बोक्रा ताछेर खान भनेको छ ।

निवाह संक्रमणविरुद्ध लड्ने खोप वा औषधि अझै नबनेकोले संक्रमित बिरामीलाई आइसियूमा राखेर उपचार गर्न सिफारिस गरिएको छ । उपचारको क्रममा कोभिडको उपचारमा प्रयोग गरिने रेम्डेसिभिर जस्ता औषधि चलाउन सकिने स्वास्थ्य क्षेत्रका विज्ञले बताएका छन् ।