स्पेनमा युरोपियन गिद्ध सम्मेलन : ४५ देशका ४ सय बढी सहभागि

पोखरा : स्पेनको कासेरस शहरमा युरोपियन गिद्ध सम्मेलन भएको छ । सम्मेलनमा विश्वका गिद्ध विज्ञ, अनुसन्धानकर्ता र संरक्षणकर्मीको सहभागिता रहेको थियो । युरोपियन भल्चर कन्फरेन्स नाम दिइएको उक्त गिद्ध सम्मेलनमा ४५ देशका ४ सय बढीको सहभागिता रहेको बताइएको छ ।

सम्मेलनमा करिब २ सय वैज्ञानिक अध्ययनबाट प्राप्त रिपोट तथा सुझाव प्रस्तुत भएको नेपालबाट सहभागी गिद्ध विज्ञ कृष्ण भुसालले जानकारी दिए । सम्मेलनमा नेपालबाट दुईवटा प्रस्तुति राखिएको थियो । दुर्लभ सेतो गिद्धको नेपालमा अवस्थाका बारेमा सन् २०१२ देखि २०२३ सम्मको अध्ययन तथा अनुगमनको बारेमा आइयुसियन गिद्ध विज्ञ समूहका सदस्य कृष्ण भुसाल र गिद्ध संरक्षण तथा प्रजनन केन्द्रबाट प्रकृतिमा छाडिएका दुर्लभ डंगर गिद्धको सफलताको कथा आरएसपिबी, युकेका जोन मालोर्डले प्रस्तुत गरेका थिए ।

युरोपमा विस्तृत अध्ययन गरिएको सेतो गिद्धको दक्षिण एसिया र नेपालमा भने खासै अध्ययन नभएको अवस्थामा नेपालमा १२ वर्षको अनुगमनको तथ्याङ्क प्रस्तुत भएको थियो । भुसालले प्रस्तुत गरेको तथ्याङ्क अनुसार नेपालमा सेतो गिद्ध करिब ७० प्रतिशत सङ्ख्या पोखरा उपत्यकामा पाइने उल्लेख छ । पोखराको निर्मलपोखरी, पुरानो ल्यण्डफिल्ड साइट वरिपरि बढी सङ्ख्यामा सेतो गिद्ध पाइन्छ । गिद्ध संरक्षणकालागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण सम्मेलनमा नेपाल र दक्षिण एसियाबाट भने न्यून सहभागिता रहेको उनले सुनाए ।

विगत १५ वर्ष देखि नेपालमा गिद्धको अनुसन्धान र संरक्षणमा लाग्दै आएका भुसालले नेपालमा संरक्षण क्षेत्रमा काम गर्ने युवाहरूलाई यस्ता अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा सहभागी गराउनु पर्ने बताए । आइयुसियन गिद्ध विज्ञ समूहका सदस्य कृष्ण भुसाल आफ्नै खर्चमा युरोपियन गिद्ध सम्मेलनमा सहभागी हुन पुगेका हुन् । नेपालमा नौ प्रजातिका गिद्ध पाइन्छन् । ती मध्ये डंगर, सानो खैरो, सुन, सेतो, हिमाली र हाडफोर गिद्धले नेपालमै गुँड बनाएर बच्चा कोरल्छन् ।  राज गिद्ध हिउँदे आगन्तुक गिद्ध हो । खैरो गिद्ध हिउँदे बटुवा र लामो ठुडे गिद्ध नेपालको लागि फिरन्ते प्रतिको गिद्ध हो । मरेका जनावरको सिनो खाएर गिद्धले वातावरण सफा गरी प्रदूषण हुनबाट जोगाउनुको साथै मानिसमा झाडापखाला, रेबिज, प्लेग, हैजा, आउँ जस्ता रोग फैलनबाट जोगाउँछ । यसैले गिद्धलाई प्रकृतिको कुचीकार भनिन्छ । नोभेम्बर १४ देखि १७ सम्म सम्मेलन भएको हो ।