प्रकृति

सहरी वनले मानिसलाई थुप्रै सेवा दिएको हुन्छ । जलवायु परिवर्तन, वातावरणको विनास र  कोरोनाजस्ता विश्वव्यापी महामारीले झन् सहरी वन र हरियालीको थप आवश्यकता महसुस भएको  छ।  विभिन्न सरोकारवालाहरुले  प्रश्न गर्छन, त्यो ‘सहरी वन’, ‘सहरी हरियाली’ कसरी कायम गर्ने ?  के कुनै गाइडलाइन छ ? कोभिड–१९ महामारीको बेला मानिसहरू अक्सर आफ्नो घर वा छरछिमेकमा घर सम्ममात्र सिमित भएका छन् । जसले गर्दा नजिकै देखिने रुख, छिमेकीकोमा देखिने रुख र नजिकैका बाटाहरुमा देखिने रुखहरुको ठूलो भूमिका हुने गर्दछ।  परिस्थिति सधैं जटिल र… पुरा पढौ

पोखरा । नेपालका चराहरूको अध्ययन र संरक्षण क्षेत्रका अग्रज हरिशरण नेपाली रहेनन् l  उनी ‘काजी दाइ’ को नामले विख्यात थिए l उनको नेतृत्वमा  सन् १९८२ मा ‘नेपाल पन्छी संघ’ को स्थापना भएको थियो l तर त्यस बेला सो संस्थालाई ‘चरा अवलोकन क्लब’का नामले चिनिन्थ्यो l ‘लाइफटाइम एचिभमेन्ट अवार्ड’, ‘प्रबल गोरखा दक्षिण बाहु’ लगायत उनले अनगिन्ती पुरस्कार र सम्मानहरु  प्राप्त गरेका छन् l पहिलो पटक उनले चराको नमुना सन् १९५६ मा संकलन गरेका थिए l ६० वर्षको अवधिमा उनले करिब ५ सय ७५… पुरा पढौ

सन् २०१९  अप्रिल ९ मा भारतीय सेनाको एक समूहले मकालु आधार शिविरमा यति (हिममानव) को पाइला भेटिएको फोटो ट्विटरमा राख्ने बित्तिकै भाइरल बन्यो। विश्वका चर्चित बीबीसी, एबीसी, न्युयोर्क टाइम्स, नेसनल जिओग्राफिक लगायतले प्राथमिकताका साथ समाचार बनाए। नेपालमा समाचार नबन्ने कुरै थिएन। तर, तत्कालै राष्ट्रिय निकुन्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागका महानिर्देशक मानबहादुर खड्काले कान्तिपुर दैनिकलाई भारतीय सेनाले आधार बिना नै यतिको पाइला भनेर होहल्ला गरेको बताए। सोही विषयमा हाकाहाकीले लेख्यो ‘तीन वर्षअघि फ्रान्सेली टोलीले पनि उक्त क्षेत्रमा यस्तै पाइला देखेर ‘यति’को… पुरा पढौ

प्राकृतिक वातारणमा अन्य जीव भन्दा फरक तरिकाले जीवन जिउने चमेराको बारेमा अध्ययन अनुसन्धान भएका छन् । अहिलेसम्मको अनुसन्धानले चमेराहरूले उड्नको लागि आफ्नो ध्वनि/आवाज  प्रयोग गर्ने कुरा प्रमाणित गरेको  छ l  जब चमेरा उड्ने बेला निकाल्ने आवाजहरू  कुनै वस्तुमा ठोकिएर फर्कन्छन् तब चमेराले त्यो प्रतिध्वनिको आधारमा कस्तो वस्तु हो र कति टाढा छन् भन्ने निर्क्योल गर्छन् l यही प्रक्रियालाई प्रयोग गर्दै उनीहरू उड्ने गर्दछन् l वैज्ञानिकहरू के कुरा जान्न चाहन्थे भने चमेरा हुर्कदैं जाँदा त्यो क्षमता बढाउँदै जान्छन् या जन्मसिद्ध प्राप्त… पुरा पढौ

२८ मार्च, सन् २०१२ बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज l क्लिफार्ड नाम गरेका पर्यटक स्थानीय प्रकृति पथप्रदर्शक  रामजन चौधरीसँग जिप सफारीमा निस्किएका थिए । जिपमै पनि लामो यात्रा गरे पछि थाकिने, उनी पनि थाकेl जङ्गलको बिचमा एक छिन जिप रोकियो l उनले झाडीतिर खस्र्याक गरेको सुने l क्यामेरा तेर्साए, क्लिक क्लिक l बिरालो जस्तो देखिने त्यो तस्बिर ‘खियालो बिरालो’को  रहेछl नेपालमा पाइने वन बिरालाहरूको सङ्ख्या यो सँगै १२ पुगेको थियो l उनीहरू निकै खुसी भएका थिए l  प्राय रुखहरूमा  बस्न रुचाउने यो… पुरा पढौ

सानोमा यसको पछिल्लो भागमा मसिनो धागो बाँधेर छोड्दा आनन्द लाग्थ्यो। यसलाई हेलिकप्टर भन्यो अनि पछि पछि दगुर्‍यो। तर आजभोलि गाइने किराहरु देख्न पनि गाह्रो भैसक्यो। यसलाई नचिन्ने मानिसहरु सायदै होलान्। यिनको लामो शरीर, पारदर्शी पंखेटाहरु तथा ठूलाठूला आँखाहरु हुन्छन्। यिनीहरु किरा हुन्। यसलाई खेतारी,पानी टिपुवा, टुकली, फिरफिरे, झ्यालिन्चा आदि नामले समेत चिनिन्छ। टाउको ठूलो भएको कारणले कसै-कसैल घन टाउके किरा समेत भन्दछन्। यिनीहरु तातो मौसममा तथा पानी आसपासको क्षेत्रमा बस्न रुचाउने गर्दछन्। यिनीहरुले मानिसलाई कुनै नोक्सानी गर्दैनन्। आउनुस् यसका केही… पुरा पढौ

चितवन: चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जले गैँडा चोरी सिकार गरेको आरोपमा चालु आर्थिक वर्षमा २४ जनालाई पक्राउ गरेको छ । पछिल्लो पटक सोही मुद्दामा फरार रहेका एक व्यक्तिलाई पक्राउ गरी अदालत पेस गरिएको निकुञ्जका सूचना अधिकारी लेकेन्द्र अधिकारीले जानकारी दिए ।  उनका अनुसार पक्राउ पर्नेमा धादिङका ४५ वर्षीय राजकुमार श्रेष्ठ भनिने कविराज श्रेष्ठ रहेका छन् । उनलाई यही वैशाख २३ गते चितवनको कविलासबाट पक्राउ गरिएको उनले जानकारी दिए । पक्राउ गरिएका उनलाई जिल्ला अदालत पेस गरिएको र अदालतले २ लाख ५० हजार… पुरा पढौ

मामाघरको त्यो सम्झना ‘यो रुख कति बेला ढल्ने हो, घर गोठ र मान्छे कतिखेर च्याप्ने हो भरै भएन l हावाहुरी आएको बेलामा त सुत्नै नसकिने भो । लौ न भान्जा, वन कार्यालयमा भनेर काट्ने व्यवस्था मिलाउन पर्‍यो।‘ करिब २५ वर्ष अघि  मामाले आफ्नो घर नजिकैको ठूलो रुख देखाउँदै भन्नु भएको अहिलेजस्तै लाग्छ l तर मैले गर्न सक्ने केही पनि थिएन l त्यो रुख साँच्चै धोद्रो थियो कि थिएन ? बूढो थियो कि थिएन ? हावाको चापलाई थेग्न सक्थ्यो कि सक्थेन… पुरा पढौ

नेपाली युवा पछिल्लाे समयमा चरा हेर्ने, चराकाे तस्बिर खिच्न तर्फ आकर्षित हुँदै गएका छन् । युवाहरु फरक फरक चराकाे तस्बिर खिच्न रुचाउँछन् । काेही युवा भने आफूलाई मनपर्ने कुनै चरा हेर्न टाढा टाढासम्म पुग्छन् । मान्छेलाई आ-आफ्नै कारणले फरक फरक चरा मन पर्छ । सबै मान्छेलाई एउटै चरा मन पर्ने कुरै भएन । विदेशी पर्यटक पनि नेपालमा चरा हेर्न आउँछन् । युराेप, अमेरिकन पर्यटक चरा हेर्न बढी रुचाउँछन् । पछिल्लाे समयमा चिनियाँ पर्यटक पनि चराकाे तस्बिर खिच्न मात्र पनि नेपालमा… पुरा पढौ

चोक चोकमा चाँप बनाएरउस्तै रँग र नाप बनाएरए मुर्ख ! भोक मेटिँदैन तिम्रोप्लास्टिकका आँप बनाएर वन डढेको डढ्यै छकोरोना बढेको बढ्यै छभेन्टिलेटर कहाँ छ हजुरप्रकृति मरेको मर्‍यै छ उल्लुहरू मुर्ख हुँदैनन्गिद्धहरू दुष्ट हुँदैनन्मान्छे हो असन्तुष्ट सधैँप्रकृतिका स्वार्थ हुँदैनन् (अमृत पौडेल, वातावरण संरक्षण विषयमा जर्मनमा स्नातकोत्तर गरिरहेका छन् l उनी वन, वन्यजन्तुको अनुसन्धान र संरक्षणमा रुचि राख्छन् ) पुरा पढौ