प्रकृति

हिजो बिहान आकाशमा रातो बादल देखिएको थियो,” हिमाली जिल्ला ताप्लेजुङको वालुङ गाउँकी याकपालक पेम्बा भुटी शेर्पा भन्छिन्, “भोलि हिउँ पर्न सक्छ ।” नोभेम्बर २०२१ मा हामीले उनीसँग कुराकानी गरिरहँदा हिमपातबारे पूर्वानुमान गर्नुमा उनको निहित स्वार्थ पनि लुकेको थियो– उनका याकहरु तमोर उपत्यकाको उपल्लो छेउमा अवस्थित वालुङ क्षेत्रमा छरिएका थिए । पानी आउन सुरु हुनुभन्दा पहिले नै ती याकलाई नफर्काउने हो भने ती जनावरसँग उनको सम्पर्कविच्छेद हुनसक्छ । घाँसलाई बाक्लो हिउँले छपक्कै ढाकेपछि याकले त्यहाँ केही खान नपाएर भोकै मर्नसक्छन्। पेम्बाले… पुरा पढौ

पाँच दर्शक पछि पृथ्वी राजमार्ग अन्तर्गत पोखरा–मुग्लिङ सडक खण्ड स्तरोन्नति हुँदै छ । सन् १९७४ मा चीन सरकारको सहयोगमा बनेको दुई लेनको सडक सामान्य मर्मत मात्र हुँदै आएको थियो । पहिलो पटक पूर्णरुपमा स्तरोन्नति हुन लगेको हो ।  सडक स्तरोन्नति भएर ४ देखि ६ लेनका बन्ने क्रममा सडक दायाँबायाँका रुख कटान हुने भएका हुन् । पृथ्वी राजमार्ग अन्तर्गत पोखरा –मुग्लिङ (९२ किलोमिटर) सडक खण्ड अन्तर्गत आँबुखैरेनी देखि जामुने सडक खण्डका रुख कटान भएर काम सुरु भएको छ । पहिलो फेजमा… पुरा पढौ

देशका विभिन्न भागमा लागेको डढेलोका काण देशभर वायु प्रदूषण बढेको छ । जंगलमा लागेको डढेलोले हावामा धुँवा मिसिएको अवस्था छ । यस्तो अवस्थामा बेस्सरी आवा नचल्दा र पानी पनि नपरेको कारण प्रदूषण बढेको हो । वातावरण विभागका अनुसार मंगलबार दिउँसो सबैभन्दा धेरै वायु प्रदूषण पोखरामा छ । विभागका अनुसार मंगलबार पोखराको एयर क्वालिटी इन्डेक्स (एक्यूआई) २१७ रहेको छ । यस्तै सिमरामा र भरतपुरमा १६३ रहेको छ । कीर्तिपुस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालयको एक्युआई १५२ रहेको छ । हावामा प्रदूषणको मात्रा बढेसँगै काठमाण्डौं… पुरा पढौ

दुर्लभ एक सिङ्गे गैंडा चितवनमा मृत अवस्थामा भेटिएको छ । माडी नगरपालिका वडा नम्बर १ बनकट्टास्थित रिउ खोलाको पुल नजिकै मृत गैडा भेटिएको हो । आइतबार बिहान करिब ७ बजे भाले गैडा मृत अवस्थामा भेटिएको चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जले जनाएको छ । मृत अस्थमा भेटिएको गैंडाको खाग र खुर सुरक्षित रहेको निकुञ्जले जनाएको छ । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र राष्ट्रिय वन क्षेत्रमा चालु आर्थिक वर्षमा यो संगै ३३ वटा गैंडा मरेका छन् । विश्वभै दुर्लभ गैंडा मर्ने क्रम बढे संगै संरक्षणमा… पुरा पढौ

गर्मी बढे संगै देशका विभिन्न स्थानका जंगलहरुमा डढेलो लाग्ने क्रम बढेको छ । वन विभागको तथ्यांकअनुसार आइतबार सम्म ५६ स्थानमा डढेलो लागिरहेको छ । डढेलो लाग्ने क्रम बढेकोले सचेत रहन वन विभागले अनुरोध गरेको छ । तराईका विभिन्न भागका जंगलहरुमा डढेलो फैलिएको वन विभागले जनाएको छ । बारा, पर्सा, रौतहट क्षेत्रमा बढी मात्रामा डढेलो लागेको हो । पहाडी तथा भित्री मधेशका जिल्लाका वनमा पनि डढेलो लागेको बताइएको छ । वन विभागको अनलाइन फायर अलर्ट गर्ने मोडिस प्रणाली अनुसार पर्सा, बारा… पुरा पढौ

बाघको छाला किनबेचमा संलग्न रहेको फैसला गरिएका एक व्यक्ति १६ वर्षपछि पक्राउ परेका छन् । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जका कर्मचारीले २०६२ सालको असोज १४ गते सौराहा नजिकैबाट १ थान बाघको छाला सहित दुई जनालाई पक्राउ गरेको थियो । छालाको किनबेछमा संलग्न भएको फैसला भएर पनि लामो समयदेखि फरार रहँदै आएका २ जना मध्ये तनहुँको देवघाट गाउँपालिकाका विष्णुबहादुर गुरुङलाई भरतपुर १ लिलाचोकबाट नियन्त्रणमा लिएको निकुञ्जले जनाएको छ । उनलाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनको सहयोगमा पक्राउ गरेर जिल्ला कारागार भरतपुरमा बुझाइएको बताइएको छ… पुरा पढौ

प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले कोरोना भाइरस महामारीका कारण विश्वका हिमाली देशहरुमा आर्थिक समस्या परेको बताएका छन् । काठमाडौंमा बुधबार आयोजित दीगो पर्वतीय विकासको अन्तर्राष्ट्रिय वर्षको सन्भर्दमा भएको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनमा बोल्दै प्रधानमन्त्री देउवाले नेपाल लगायतका हिमाली देशहरुको अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउन अन्तर्राष्ट्रिय स्तरबाट सहयोग भएमात्र सकिने बताए । प्रधानमन्त्री देउवाले विश्वमा मानव समुदायको भविश्य सुरक्षित गर्नकालागि विश्वव्यापी तापमान वृद्धि रोक्न आवश्यक रहेको बताए । यसकालागि तत्काल कदम चाल्न पनि उनले सुझाएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय वर्षको अवसरमा मुस्ताङमा माउण्टेन एड्भोकेसी समिट गर्न लागिएको पनि… पुरा पढौ

वायु प्रदूषणमा नेपाल विश्वकै १० औं प्रदूषित मुलुकमा परेको छ । गत सोमबार प्रकासिन वल्र्ड एयर क्वालिटी रिर्पोटमा नेपालको औसत एयर क्वालिटी इन्डेक्स (एक्यूआई) ४६ रहेको बताईको छ । यो इन्डेक्स डब्लूएचओको मापदण्डभन्दा ९ गुणाले बढी हो । स्विजरल्याण्न्डस्थित एयर क्वालिटी टेक्नोलोजी कम्पनीले हरेक वर्ष विश्वभरको एक्यूआई रिर्पोट निकाल्दै आएको छ । डब्लूएचओको मापदण्ड अनुसार हावामा पीएम २।५ को मात्रा प्रति घनमिटरमा ५ माइक्रोग्राम वा सोभन्दा कम हुनुपर्छ । स्विवरल्यान्डस्थित एयर क्वालिटी टेक्नोलोजी कम्पनीले हरेक वर्ष विश्वभरको एक्यूआई रिर्पोट निकाल्दै… पुरा पढौ

जलविद्युत आयोजनाले नदीको पानी प्रयोग गर्दा कम्तिमा दश प्रतिशत पानी जलचर र वातावरणकालागि नदीमै बग्न दिनुपर्ने कानुनी प्रावधान छ। तर जलविद्युत आयोजनाले यो प्रावधान मान्ने गरेका छैनन् । हिउँदयाममा जलविद्युत अयाोजनाले नदीमा छाड्नु पर्ने पानीको मात्रा नछाड्दा नदी सुख्खा बढेकाे छ । हिउँदमा सुख्खा बढ्ने र वर्षायाममा बाढी आउँदा बस्ती नै जोखिममा पर्ने गरेको नदी आसपासमा बस्ने स्थानीयको गुनासो छ। यसरी नदी नै सुख्खा हुने गरी पानी टनेलमा पठाउँदा नदीका माछा हराउँदै गएको, जलचर र पानीमा आस्रीत वन्यजन्तु पनि देखिन… पुरा पढौ

सन् १९७०को दशकमा नेपालमा बाघ गैँडा जस्तै घडियाल गोही पनि लोप हुन सक्ने अवस्थामा पुगी सकेको थियो । त्यस वेला नारायणी नदीमा ५७ वटा मात्र घडियाल बाँकी रहेका थिए । न्यून सङ्ख्यामा रहेका घडियाल गोहीहरूलाई के कसरी बचाउने भन्ने कुराले तत्कालीन अवस्थाका संरक्षणविदहरुमा  हुटहुटी जाग्यो । फलस्वरूप चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको कसरामा घडियाल प्रजनन केन्द्रको स्थापना भयो। नारायणी नदीको बगरमा घडियाल गोहीका गुँडहरू पहिचान गरी तिनले पारेका अण्डाहरू सुरक्षित कसरामा ल्याई बच्चा कोरल्ने र हुर्काउने कार्यक्रम निरन्तर चली रह्यो । घडियालका… पुरा पढौ