प्रकृति

सदियौंदेखि अविरल बग्दैरुखबिरुवा र प्राणी जगतमा निरन्तर जीवनपान गराउँदैकैयौं परिवर्तनहरुको मूक साक्षी बसिरहेको एउटा प्राचीन नदी हुँ म। तिमीले देख्ने, लेख्ने र टेक्ने सबैमा छु म कहीँ न कहीँतर खै के सोचेर हो कुन्निअब मेरो प्राचीन मार्गमा धावा बोल्दै छौ अरेतर नबिर्सनु कहिल्यै म छु र तिमीहरु छौ म हुनु भनेको तिमीहरु हुनु हो। मेरो मार्ग बदल्न खोज्नु अगाडिमेरो प्रवाह छेक्न खोज्नु अगाडि मसँग जुध्नु अगाडि फुर्सदले पढ्नु सिन्धु र मायान सभ्यताका जन्म र मृत्युका पानाहरुयदि कुनै फरक परेन भने… पुरा पढौ

अन्टार्टिका महादेशमा एउटा पेन्गुइन ३ हजार किलोमिटर हिँडेको नयाँ रेकर्ड बनेको पाइएको छ । दुर्लभ पेन्गुइन यस अघि यति धेरै हिँडेको जानकारीमा थिएन । आप्नो बासस्थानबाट पेन्गुइन ३ हजार किलोमिटर हिँडेर न्युजिल्याण्डको कोस्टमा पुगेको पाइएको हो । सो पेन्गुइनले एक्लै १ हजार ८ सय ६४ माइलको लामो दूरीको यात्रा गरेको बीबीसीले स्थानीयको भनाई उदृत गर्दै समाचार लेखेकाे छ । पेन्गुइनले समुन्द्रको छेउछाउमा गुँड लगाउने गर्छ । एडेल्ली जातको पेन्गुइनको वासस्थान अन्टार्टिकाको प्रायद्धिप क्षेत्र रहेको बताइएको छ । यो जातको पेन्गुइन… पुरा पढौ

चीन र अमेरिकाले ग्लास्गोमा आयोजित कोप२६ जलवायु सम्मेलनमा एउटा आश्चर्यजनक घोषणा गर्दै आउँदो दशकसम्ममा जलवायु सहकार्यलाई बढाउने सहमति गरेका छन्। विश्वका दुई ठूला हरितगृह ग्यासका उत्सर्जनकर्ताहरूले आफ्ना कामलाई तीव्रता दिने उल्लेख गरिएको एउटा दुर्लभ संयुक्त वक्तव्य जारी गरेका छन्। सो वक्तव्यले प्यारिस सम्झौताले तय गरेको तापक्रम वृद्धि १.५ डिग्री सेल्सियसमा सीमित राख्ने लक्ष्य भेट्न 'उनीहरूको सहकार्यको दृढ बाचालाई स्मरण' गरेको जनाएको छ। उनीहरूले उक्त लक्ष्य भेट्नका लागि रहेका 'उल्लेख्य खाडलहरू' पुर्ने प्रयासहरू बढाउने बताएका छन्। चीन र अमेरिकाले के भने?… पुरा पढौ

राष्ट्रिय जनगणना २०७८ बिहीबार देखि सुरु हुदै छ । देश संघीयतामा गएपछि पहिलो पटक राष्ट्रिय जनगणना हुन लागेको हो । गणकहरुले घर घरमा पुगेर ८० वटा प्रश्नावली सोधेर विवरण भर्दैछन् । केन्द्रिय तथ्यांक विभागले ४० हजार गणक र साढे ८ हजार सुपरिवेक्षक खटाएको जनाएको छ । यसपटकको राष्ट्रिय जनगणनामा मान्छे मात्र होइन, प्रकृतिदेखि संस्कृतिसम्मकै विवरण लिइने विभागका निर्देशक ढुण्डीराज लामिछानेले बताएका छन् । यसपटकको जनगण्नामा व्यक्तिगत र पारिवारिक विवरण मात्रै संकलन नभएर आर्थिक सामाजिक, भौगोलिक अवस्थादेखि प्राकृतिक साधनस्रोतका विवरण पनि… पुरा पढौ

सृष्टिको उद्भव र निरन्तरताको ब्रह्मसूत्र आफूभित्र समाहित गरेरपवित्रताको अमृतमय सुवास छर्दै गतिशीलताका औंलाहरुलेछङछङ र कलकलको अनुपम संगीत भर्दै बगिरहेकी प्रिय कालीगण्डकी तिम्रै पानीका थोपाहरुसँग मेरा आँसुले लिएका हुन् रङको सापटी ओ प्रिय कालीगण्डकी तिम्रा तिनै गहिरा छालहरुबाटैसिकेर जिन्दगीको दर्शनशास्त्र मेरा खुसीहरुले हालेका हुन् पखेटा तिमीले सिँचेर नै हराभरा भएको हो यो प्रकृतिको भूगोल चराहरुले गाइरहेका हुन् हर्षको चिरबिरर जलचरहरुले हानेका हुन् तृप्तिको बाँकटे तिम्रै बुई चढेर मुक्तिनाथ पुगीमैले देखेको हुँ परम मोक्षको सपना कागबेनीको किनारमा सुस्ताउँदैफेरेको हो मैले शान्तिको श्वासतिम्रै… पुरा पढौ

पेरुमा एउटा घरपालुवा कुकुर फ्याउरोमा परिणत भएको दाबी गरिएकाे छ । किनेको केहि महिनाको अन्तरालमै सो कुकुर फ्याउरोमा परिणत भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् । राजधानी लिमास्थित सानो पसलबाट एक व्यक्तिले १३ अमेरिकी डलरमा कुकुरको छाउरो किनेका थिए । हस्की जातको कुकुर भनेर किनेका उनले कुकुरको नाम ‘रन रन’ नाम राखेका थिए ।  तर सो कुकुरले जंगली जनावरको सिकार थालेको भन्दै गाउँले र सम्बन्धित निकायका मानिसले उजुरी गर्न थालेपछि सो कुकुर फ्याउरो भएको पुष्टि भएको हो । सो कुकुर किनेको करिब चार/पाँच… पुरा पढौ

नेपालमा जाने ठूला पहिरोहरूको अध्ययन गर्दा चरम मौसमी गतिविधि र २०७२ सालको भूकम्पको प्रभावलाई पनि बढी ध्यान दिनु पर्ने अनुसन्धानकर्ताहरूले जनाएका छन्। युकेको तीन प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयहरू युनिभर्सिटि अफ इस्ट एङ्गलिया, युनिभर्सिटि अफ प्लिमथ, युनिभर्सिटि अफ एक्सटरका पाँच जना अनुसन्धानकर्ताहरूले जर्नल अफ जिओफिजिकल रिसर्चः अर्थ सर्फेसमा त्यस्तो अध्ययन प्रतिवेदन प्रकाशित गरेका हुन्। गत जुलाई महिनामा सो जर्नलमा प्रकाशित उक्त अध्ययनका बारेमा हालै मात्र एक विज्ञान तथा प्रविधि सम्बन्धी समाचारमूलक वेबसाइट फिस डट ओआरजीमा समाचार पनि प्रकाशित भएको छ। २०७२ अथवा सन्… पुरा पढौ

दसैं र तिहार पर्व नेपालीले मनाए संगै अर्को पर्व छठ सुरु भएको छ । सोमबारदेखि छठ पर्व सुरु भएको हो । सत्य र अहिंसा प्रति मानवको रुचि बढाउने, सबै जीवप्रति सहानुभूति राख्न अभिप्रेरित गर्ने पर्वको रुपमा छठ पर्वलाई लिइन्छ । तराईमा धुमधामका साथ छठ पर्व मनाइन्छ । कात्तिक शुक्लपक्षमा चार दिन सम्म मनाइने छठ पर्वको पहिलो दिनलाई ‘नहाए खाएके दिन’ पनि भन्ने गरिन्छ । छठको पहिलो दिन छठका व्रतादुहरुले खोला, नाला, नदी, पोखरी, तलाउलगायतका जलाशयमा नुहाइधुवाइ गरेर शुद्ध भइ लसुन,… पुरा पढौ

सेप्टेम्बर २०२० मा नेपालले डिजेलबाट चल्ने दुईवटा रेल ल्यायो । त्यसको तीन महिनापछि सरकारले संयुक्त राष्ट्रसंघमा दोस्रो राष्ट्रिय निर्धारित योगदान (एनडीसी) पेस गर्‍यो जसमा हरितगृह ग्यास उत्सर्जनलाई घटाउने र बदलिँदो जलवायुसँग अनुकूलन गर्ने प्रतिबद्धता जनाइएको छ । यस्तो प्रतिबद्धता पेरिस सम्झौताअनुसार सबै देशले गर्नुपर्छ । एनडीसीमा नेपालले विभिन्न लक्ष्य प्रस्तुत गरेको थियो जसमध्ये एउटा थियो– सन् २०३० सम्ममा २०० किलोमिटर लामो विद्युतीय रेलवे सञ्जाल (नेटवर्क) बनाउने । तर मुलुकभर अहिले जम्मा १०० किलोमिटरभन्दा कम दूरीको रेलमार्ग छ र त्यही ट्र्याकमा… पुरा पढौ

नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहार सुरु भइसकेको छ । कागलाई पूजा गरेर सुरु भएको तिहार कुकुर पूजा, गाईपूर्जा, गोवर्द्धन पूजा गरिन्छ । लक्ष्मीपूजाको दिन हिन्दुहरूले आफ्नो घरमा माता लक्ष्मीको पूजा आराधना गर्छन्, जसले गर्दा माताको कृपा प्राप्त भएर धन—सम्पत्ति प्राप्ति हुन्छ भन्ने मान्यता रहेको छ । नेवारी समुदायले मनाउने नयाँ वर्ष अर्थात् नेपाल संवत् र म्ह पूजा अर्थात् आत्मपूजा गरिन्छ । तिहारको अन्तिम दिन कार्तिक शुक्ल द्वितीयकका दिन भाईटीका लगाई तिहार पर्व मनाइन्छ । तिहारमा काग, कुकुर र गाई पूजा गर्नुकाे महत्वपूर्ण… पुरा पढौ